Pinyin là gì? Pinyin và chú âm (zhuyin, bopomofo)

Pinyin là gì

Chữ Hán không cho biết một từ được phát âm thế nào. Pinyin (Hán ngữ bính âm, 汉语拼音) thì có: nó ghi âm tiếng Trung phổ thông bằng bảng chữ cái Latinh và bốn dấu thanh. 中国 được viết là Zhōngguó. Trung Quốc đại lục áp dụng pinyin từ năm 1958, và từ năm 1982 đây là tiêu chuẩn quốc tế để viết tiếng Trung bằng chữ Latinh (ISO 7098).

Pinyin là cách trẻ em ở Trung Quốc đại lục và Singapore học đọc, cách đa số mọi người gõ tiếng Trung trên điện thoại và máy tính, cách từ điển được sắp xếp, và cách tên người, tên đất Trung Quốc được viết trong phần lớn các ngôn ngữ khác (tiếng Việt thường dùng âm Hán Việt). Nó cho biết cách phát âm. Nó không thay thế chữ Hán.

Chú âm (zhuyin, bopomofo) là gì

Chú âm (注音符號, chú âm phù hiệu) ghi cùng những âm đó bằng 37 ký hiệu riêng thay cho chữ cái Latinh. Tên thường gọi bopomofo lấy từ bốn ký hiệu đầu: ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ, tức b, p, m và f. Hệ thống này có từ thập niên 1910 và là hệ thống của Đài Loan: trẻ em học đọc bằng chú âm, sách giáo khoa in nó bên cạnh chữ Hán, và đa số người ở đó gõ chữ bằng nó.

Một âm tiết chú âm có nhiều nhất ba ký hiệu: một cho thanh mẫu, một cho âm đệm i, u hoặc ü, và một cho phần còn lại. Pinyin cần sáu chữ cái để viết zhuang, còn chú âm viết ㄓㄨㄤ.

Pinyin và chú âm tương ứng với nhau thế nào

Cả hai hệ thống mô tả cùng những âm tiết, nên mỗi âm tiết pinyin có đúng một cách viết bằng chú âm. Các phụ âm tương ứng một đối một:

Các nguyên âm và âm cuối cũng vậy:

Vận mẫu dài hơn cần hai ký hiệu: ian là ㄧㄢ, uang là ㄨㄤ, üe là ㄩㄝ. Những cách viết rút gọn của pinyin được viết đầy đủ: iu là ㄧㄡ, ui là ㄨㄟ, un là ㄨㄣ và ong là ㄨㄥ. Trong zhi, chi, shi, ri, zi, ci và si, chú âm chỉ viết phụ âm: ㄓ ㄔ ㄕ ㄖ ㄗ ㄘ ㄙ.

Thanh điệu trong hai hệ thống

Pinyin đặt dấu thanh trên một nguyên âm. Chú âm đặt dấu sau âm tiết, hoặc bên cạnh khi viết dọc. Thanh 1 có dấu trong pinyin nhưng không có dấu trong chú âm. Thanh nhẹ không có dấu trong pinyin, còn trong chú âm là một dấu chấm đặt trước âm tiết.

Nên học hệ thống nào

Với đa số người học thì là pinyin: gần như mọi giáo trình, từ điển và ứng dụng ngoài Đài Loan đều dùng pinyin, và đó là cách gõ tiếng Trung trên bàn phím thông thường. Chú âm đáng học nếu bạn học tập hoặc sống ở Đài Loan, hoặc đọc sách thiếu nhi Đài Loan, vốn in chú âm bên cạnh từng chữ. Một số giáo viên thích chú âm hơn vì các ký hiệu của nó không thể bị đọc nhầm theo cách đọc chữ cái Latinh mà người học đã quen.

Không hệ thống nào chính xác hơn hệ thống nào. Đó là hai cách ghi cho cùng một cách phát âm.

Pinyin cho chữ tiếng Trung không sao chép được

Công cụ này cần văn bản mà bạn dán hoặc gõ vào được. Với biển hiệu, thực đơn hay trang sách, HanCam đọc chữ tiếng Trung bằng camera của iPhone hoặc iPad và hiển thị cùng lúc chữ Hán, pinyin có dấu thanh và nghĩa. Ứng dụng đọc được cả chữ giản thể lẫn phồn thể. Ứng dụng hiển thị pinyin, không hiển thị chú âm.

Hỏi và đáp