Bảng chữ cái tiếng Trung: cách phát âm pinyin từng âm

Cách đọc

Gần "p" trong tiếng Việt (như trong "pin"): không bật hơi, dây thanh không rung như "b" tiếng Việt. Đặt tay trước miệng: gần như không có hơi.

Lưu ý

Đọc như "b" tiếng Việt, mím môi và rung họng. Người Trung Quốc vẫn hiểu, nhưng nghe nặng; hãy đọc nhẹ và gọn như "p" không hơi.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "p" nhưng bật hơi mạnh: tiếng Việt không có âm này, hãy đọc "p" rồi thổi mạnh một luồng hơi.

Lưu ý

Đọc thành "ph" (f) hoặc thiếu hơi. pǎo "chạy" và bǎo "no" chỉ khác nhau ở luồng hơi.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "m" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Không có âm tiết nào kết thúc bằng m như "cam", "tâm" trong tiếng Việt: chữ Hán Việt có -m thì tiếng phổ thông đọc -n, như 三 sān (tam).

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ph" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Dễ với người Việt. Chỉ lưu ý f không đi với i hay ü: tiếng phổ thông không có fi, fü.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "t" trong tiếng Việt: đầu lưỡi chạm lợi trên, không bật hơi.

Lưu ý

Đọc như "d" tiếng Việt (giọng Bắc thành "z", giọng Nam thành "y"). d của pinyin là một âm tắc: dà "lớn" gần "tà", không phải "dà".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "th" trong tiếng Việt: "t" có bật hơi.

Lưu ý

Đọc như "t" tiếng Việt, không có hơi, nên nghe thành d của pinyin: tǎ "tháp" lại thành dǎ "đánh".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "n" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Lẫn n với l, như ở một số vùng của Việt Nam và miền Nam Trung Quốc. nǐ "bạn" và lǐ "trong" là hai từ khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "l" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Lẫn l với n. lǎo "già" và nǎo "não" khác nhau; hãy giữ đầu lưỡi chạm lợi trên và để hơi đi ra hai bên lưỡi.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "c/k" trong tiếng Việt (như "ca", "kê"): không bật hơi.

Lưu ý

Đọc như "g" tiếng Việt (âm xát như trong "ga"). g của pinyin là âm tắc: gē "anh trai" gần "cơ", không phải "gơ".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "c/k" tiếng Việt nhưng bật hơi mạnh, giống "k" trong tiếng Anh.

Lưu ý

Đọc thành "kh" tiếng Việt (âm xát). k là "c" có hơi: kě "có thể" không phải "khở". Đọc thiếu hơi lại thành g.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "kh" trong tiếng Việt: hơi cọ vào cuống lưỡi, nhẹ hơn "kh" một chút.

Lưu ý

Đọc như "h" tiếng Việt, chỉ là hơi thở nhẹ. Người nghe vẫn hiểu, nhưng hãy cho hơi cọ vào cuống lưỡi như "kh".

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "ch" trong tiếng Việt (như "chi"), đầu lưỡi đặt sau răng dưới, mặt lưỡi áp vào vòm miệng, môi dẹt. Không bật hơi.

Lưu ý

Đọc như "gi" hay "d" tiếng Việt, hoặc như "j" tiếng Anh. j của pinyin là "ch" không hơi: jī "gà" gần "chi".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ch" của tiếng Việt nhưng bật hơi mạnh, lưỡi phẳng, môi dẹt như khi cười.

Lưu ý

Đọc như "qu" tiếng Việt (cu-). q không bao giờ là âm k: qī "bảy" gần "chi" có hơi, không phải "quy".

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "x" trong tiếng Việt (như "xi"), nhưng mềm hơn: đầu lưỡi sau răng dưới, mặt lưỡi nâng lên, môi dẹt.

Lưu ý

Đọc như "s" uốn lưỡi, thành sh của pinyin. xì "mỏng" và shì "là" khác nhau: x lưỡi phẳng, sh lưỡi cong.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "tr" khi đọc uốn lưỡi (như giọng miền Nam, miền Trung): đầu lưỡi cong lên, không bật hơi.

Lưu ý

Đọc "tr" thành "ch" như giọng Bắc, nên zh nghe như j. zhī "biết" và jī "gà" là hai âm khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "tr" uốn lưỡi nhưng bật hơi mạnh.

Lưu ý

Đọc như "ch" tiếng Việt, không cong lưỡi và không hơi. chī "ăn" cần lưỡi cong lên và một luồng hơi mạnh.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "s" khi đọc uốn lưỡi (như giọng miền Nam): đầu lưỡi cong lên, hơi đi qua kẽ hẹp.

Lưu ý

Đọc "s" thành "x" như giọng Bắc, nên sh nghe như x. shū "sách" và xū "cần" khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "r" uốn lưỡi nhẹ (như "r" của giọng Nam khi đọc kỹ): lưỡi cong lên như sh nhưng có rung nhẹ ở họng, không rung đầu lưỡi.

Lưu ý

Đọc như "r" giọng Hà Nội (thành "z") hoặc rung lưỡi. rè "nóng" là một âm cong lưỡi, mềm, không phải "dè".

Từ ví dụ

Cách đọc

Tiếng Việt không có âm này: đặt đầu lưỡi sau răng trên, đọc "t" và "x" liền thành một âm "ts". Không bật hơi.

Lưu ý

Đọc như "d" tiếng Việt ("z"). z là âm tắc xát: zài "ở" gần "chai" với đầu lưỡi thẳng, không phải "dai".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như z (ts) nhưng bật hơi mạnh: "ts" cùng một luồng hơi.

Lưu ý

Đọc như "c" tiếng Việt (k). c không bao giờ là âm k: cài "món ăn" là "tshai", không phải "cai".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "x" trong tiếng Việt: đầu lưỡi thẳng, sau răng trên.

Lưu ý

Đọc như "s" uốn lưỡi, thành sh. sì "bốn" và shì "là" khác nhau ở đúng chỗ này.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "y" trong "yêu" hay "d" của giọng miền Nam. y chỉ đứng đầu âm tiết bắt đầu bằng i hoặc ü, như yī "một".

Lưu ý

Đọc yu như "diu" hay "yu". yu chính là ü: lưỡi như "i", môi tròn như "u".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "u" lướt đầu vần, giống "o" trong "oa" hay "u" trong "uô": wǒ "tôi" gần "ủa".

Lưu ý

Đọc như "w" tiếng Anh thật mạnh hoặc như "qu". Trong wǔ "năm" chữ w chỉ là cách viết của u: đọc như "ủ".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "a" trong tiếng Việt, miệng mở to.

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "ô" tròn môi. Sau b, p, m, f có âm u lướt nhẹ phía trước: bo nghe gần "buô".

Lưu ý

Đọc như "o" tiếng Việt (miệng mở rộng như trong "bò"). o của pinyin tròn và hẹp hơn, gần "ô".

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "ơ" nhưng lùi về sau trong miệng, môi không tròn; nhiều người dạy là "ưa" đọc liền.

Lưu ý

Đọc như "e" tiếng Việt. hē "uống" gần "hơ", không phải "he". Chỉ trong ie, üe và ei thì e mới gần "ê".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "i" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Sau z, c, s, zh, ch, sh, r thì i không đọc là "i" mà gần "ư" (xem -i). Ở các chỗ khác đọc i rõ như "i".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "u" trong tiếng Việt, môi tròn.

Lưu ý

Sau j, q, x và y, chữ u thực ra là ü: qù "đi" không đọc là "chu" mà tròn môi với lưỡi như "i".

Từ ví dụ

Cách đọc

Giữ lưỡi như khi đọc "i" rồi tròn môi như "u": gần "uy" nhưng không trượt từ u sang i.

Lưu ý

Đọc thành "u" hay "uy" có trượt. lǜ "xanh lá" và lù "đường" là hai từ khác nhau; nǚ "nữ" cũng vậy.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ai" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Đọc ngắn thành "ay" hay "ây": bái "trắng" và běi "bắc" khác nhau. Mở miệng rõ "a" rồi mới lướt sang i.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ây" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Đọc theo mặt chữ thành "ê-i" hai tiếng. hēi "đen" đọc gần "hây".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ao" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Đọc ngắn thành "au" hay lẫn với "âu" (ou). hǎo "tốt" và hǒu "gầm" khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "âu" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Đọc theo mặt chữ thành "ô-u" hai tiếng hoặc thành "u". dōu "đều" gần "tâu".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "an" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Lẫn với ang. fàn "cơm" và fàng "đặt" là hai từ khác nhau: an đầu lưỡi chạm lợi trên, ang lưỡi rụt về sau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ân" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Đọc theo mặt chữ thành "en" tiếng Việt. mén "cửa" gần "mấn", rén "người" gần "rấn".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ang" trong tiếng Việt, miệng mở to, lưỡi rụt về sau.

Lưu ý

Lẫn với an khi nói nhanh. Hãy giữ âm mũi ng ở cuối: fāng "vuông" và fān "lật" khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "âng" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Đọc như "eng" trong "kẻng". lěng "lạnh" gần "lẩng", fēng "gió" gần "phâng".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ung" trong tiếng Việt: zhōng gần "trung".

Lưu ý

Đọc như "ong" tiếng Việt, kết thúc bằng mím môi. ong của pinyin không mím môi, nghe như "ung".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ơ" rồi cong lưỡi lên ngay trong lúc phát âm.

Lưu ý

Tách thành hai tiếng "ơ" và "r". èr "hai" là một âm liền.

Từ ví dụ

Cách đọc

Sau z, c, s, zh, ch, sh, r thì i đọc gần "ư": zi gần "chư" với lưỡi thẳng, si như "xư", zhi như "trư", shi như "sư".

Lưu ý

Đọc thành "i": sì "bốn" là "xư", không phải "xi"; shì "là" là "sư", không phải "si".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "i" lướt nhanh sang "a" thành một tiếng: jiā "nhà" gần "chi-a" đọc liền.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "iê" trong tiếng Việt: xiè gần "xiê".

Lưu ý

Đọc tách "i-e" với e như "e" tiếng Việt. xièxie "cảm ơn" gần "xiê xiê".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "i" lướt sang "ao" thành một tiếng: xiǎo gần "xẻo" nhưng miệng mở rộng hơn.

Từ ví dụ

Cách đọc

Viết tắt của iou: đọc như "iêu". liù "sáu" gần "liêu".

Lưu ý

Đọc như "iu" tiếng Việt, thiếu âm o ở giữa. jiǔ "chín" gần "chiểu".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "iên" trong tiếng Việt: tiān "trời" gần "thiên".

Lưu ý

Đọc theo mặt chữ thành "i-an". qián "tiền" gần "chiến" có hơi, không phải "chi-an".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "in" trong tiếng Việt.

Lưu ý

Lẫn với ing. xīn "tim" và xīng "sao" là hai từ khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "i" lướt sang "ang" thành một tiếng: xiǎng gần "xi-ảng" đọc liền.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "inh" trong tiếng Việt: tīng "nghe" gần "thinh".

Lưu ý

Đọc thành "in", mất âm mũi ng ở cuối. qīng "nhẹ" và qīn "thân" khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "i" lướt sang "ung": yòng gần "dụng" của giọng miền Nam.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "oa" trong tiếng Việt: huā "hoa".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "ua" hay "uô" trong tiếng Việt: duō gần "tua".

Lưu ý

Đọc tách thành "u-o" hai tiếng. duō "nhiều" là một tiếng gọn.

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "oai" trong tiếng Việt: kuài gần "khoai" với k có hơi.

Từ ví dụ

Cách đọc

Viết tắt của uei: đọc như "uây". guì "đắt" gần "quây".

Lưu ý

Đọc như "ui" tiếng Việt. duì "đúng" gần "tuây", không phải "tui".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "oan" trong tiếng Việt. Sau j, q, x và y, chữ uan lại là üan.

Từ ví dụ

Cách đọc

Viết tắt của uen: đọc như "uân". chūn "xuân" gần "truân" có hơi. Sau j, q, x và y, un lại là ün.

Lưu ý

Đọc như "un" tiếng Việt. wèn "hỏi" gần "uấn", không phải "un".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "oang" trong tiếng Việt: huáng gần "hoáng".

Từ ví dụ

Cách đọc

Như "uâng". Chỉ xuất hiện dưới dạng weng, trong vài từ như wēng "ông lão".

Từ ví dụ

Cách đọc

ü lướt sang "ê": gần "uê" với âm đầu tròn môi như ü. Viết ue sau j, q, x, y: xué "học".

Lưu ý

Đọc thành "u-ê" với u bình thường. xué bắt đầu bằng ü tròn môi, lưỡi như "i".

Từ ví dụ

Cách đọc

Gần "uyên": yuán gần "uyến". Viết uan sau j, q, x, y: quán "toàn".

Lưu ý

Đọc như "oan" (uan). yuǎn "xa" và wǎn "muộn" là hai từ khác nhau.

Từ ví dụ

Cách đọc

ü cộng n, gần "uyn" tròn môi. Viết un sau j, q, x, y: jūn "quân".

Lưu ý

Đọc thành "un" hay "uân". yún "mây" phải tròn môi với lưỡi như "i".

Từ ví dụ