Bảng phiên âm tiếng Trung: bảng pinyin đầy đủ, có âm thanh

Cách đọc bảng pinyin

Một âm tiết tiếng Trung phổ thông có nhiều nhất ba phần: thanh mẫu (phụ âm đứng đầu), vận mẫu (phần nguyên âm, có thể kết thúc bằng n, ng hoặc r) và thanh điệu. Bảng ghép 21 thanh mẫu với các vận mẫu. Một ô chỉ có chữ khi tiếng Trung phổ thông có âm tiết đó, nên các ô trống là những tổ hợp không tồn tại.

Cột đầu tiên gồm các âm tiết không có thanh mẫu. Chúng được viết với y hoặc w, hoặc bắt đầu bằng chính nguyên âm: i đứng một mình viết là yi, u viết là wu, ü viết là yu và uen viết là wen.

21 thanh mẫu

Các thanh mẫu chia thành sáu nhóm, theo vị trí phát âm trong miệng:

b, d, g, j, zh và z không phải âm hữu thanh như b, đ, g của tiếng Việt. Điểm phân biệt chúng với p, t, k, q, ch và c là luồng hơi: p, t, k, q, ch và c bật hơi, các âm kia thì không. Chẳng hạn d của pinyin gần với t của tiếng Việt, còn t gần với th.

j, q và x chỉ đứng trước i và ü. Trong zhi, chi, shi, ri, zi, ci và si, chữ i không phải là i của bi hay ni: phụ âm chỉ được kéo dài thêm một chút.

Các vận mẫu

Các vận mẫu được xếp theo âm đầu tiên: a, o hoặc e, rồi đến i, đến u, đến ü. Có ba vận mẫu được viết rút gọn: iou viết là iu, uei viết là ui và uen viết là un. Vì vậy liu, gui và lun đọc là li-ou, gu-ei và lu-en.

ü viết thành u sau j, q, x và y (ju, qu, xu, yu), vì nguyên âm u không bao giờ đứng sau các chữ đó. Sau n và l thì có cả hai nguyên âm, nên hai dấu chấm được giữ lại: nu và nü, lu và lü. Trên bàn phím, ü thường được gõ bằng v.

Thanh điệu trong bảng

Bảng liệt kê các âm tiết không kèm thanh điệu. Mỗi âm tiết có thể đọc với nhiều nhất bốn thanh, một số còn có thêm thanh nhẹ, đọc ngắn. Ít âm tiết dùng hết các thanh: khung phía trên bảng cho biết âm tiết có những thanh nào, mỗi thanh kèm một chữ thông dụng đọc theo thanh đó.

Âm thanh đến từ giọng đọc tiếng Trung của chính thiết bị bạn. Giọng này đọc chữ Hán đang hiển thị, nên bạn nghe từ đó qua giọng đọc tổng hợp: đủ tốt để nhận ra thanh điệu, nhưng không phải bản thu âm trong phòng thu.

Pinyin cho chữ tiếng Trung bạn không gõ được

Bảng pinyin có ích khi bạn đã biết âm tiết. Với chữ tiếng Trung trên biển hiệu, thực đơn hay trang sách, HanCam đọc chữ Hán bằng camera của iPhone hoặc iPad và hiển thị chúng cùng pinyin, có cả dấu thanh, và nghĩa. Nghĩa được hiển thị bằng ngôn ngữ của điện thoại nếu tính năng dịch trên thiết bị của Apple có hỗ trợ, nếu không thì bằng tiếng Anh.

Hỏi và đáp